Please update your Flash Player to view content.

Najczciej zadawane pytania i odpowiedzi

Jak ukada przewody?

Prawidowe zaprojektowanie i wykonanie instalacji elektrycznej w domu nie musi by takie trudne, jak si nam wydaje.
Jest kilka alternatywnych sposobw uoenia przewodw elektrycznych.

Pod tynkiem. Obecnie czsto uywa si do tego rurek instalacyjnych. Rurki i puszki przymocowuje si do nieotynkowanych cian, a po uoeniu tynku wciga w nie odpowiedni liczb przewodw jednoyowych (przewody kabelkowe wieloyowe niepotrzebnie podnosz koszt instalacji). Na kocu montuje si wczniki i gniazda wtyczkowe.

Na tynku (lub na wierzchu cian) ukada si instalacj w garau i pomieszczeniach technicznych (gdy nie zaley nam na jej ukryciu) lub w domach, ktrych ciany s z materiau palnego (na przykad z drewna lub materiaw drewnopochodnych). Do tego rodzaju instalacji uywa si przewodw jednoyowych prowadzonych w rurkach lub kabelkowych wieloyowych mocowanych do cian za pomoc uchwytw i osprztu natynkowego.

W listwach rzadko prowadzi si instalacj w domach jednorodzinnych, cho ten sposb moe si okaza bardzo wygodny, na przykad podczas remontu. Listwy umieszcza si na cianach przy pododze, suficie albo wok ocienic drzwi. S te specjalne listwy przeznaczone do montau nad blatem kuchennym.

Przewody i rurki pod tynkiem powinno si ukada pionowo i poziomo. Dziki temu na podstawie pooenia puszek rozganych, wcznikw i gniazd wtyczkowych bdzie mona odtworzy przebieg instalacji. To pozwoli unikn uszkodzenia podczas remontu:

  • poziome odcinki instalacji na cianach najlepiej ukada w odlegoci okoo 30 cm od sufitu,
  • pionowe odcinki instalacji powinno si poprowadzi okoo 15 cm od krawdzi ocienicy lub prostopadle od puszki do gniazda,
  • przewd biegncy od gniazda do gniazda powinien si znajdowa okoo 30 cm nad podog

Jak zaatwi prd ?

Wniosek o podczenie do sieci elektroenergetycznej skadamy w miejscowym zakadzie energetycznym na standardowym druku z zaznaczeniem, jak moc chcemy pobiera z sieci i jakie bd poszczeglne odbiorniki. Do wniosku doczamy szkic sytuacyjny istniejcej w pobliu linii zasilajcej. Na tej podstawie rejon energetyczny wydaje warunki techniczne przyczenia (WTP) okrelajce m.in. sposb prowadzenia przycza, lokalizacj licznika, przekrj przewodw i warto bezpiecznikw gwnych. Przycze wykonuje si na wasny koszt, rwnie wtedy, gdy konieczna jest budowa odcinka sieci w rejonach nie objtych planem przestrzennego zagospodarowania pod budownictwo mieszkaniowe. Wykonawc przycza moe by tylko koncesjonowany elektryk pracujcy na zlecenie rejonu energetycznego. W przypadku prowadzenia przycza kablowego trzeba uzyska w gminie pozwolenie na budow oraz dokona uzgodnie geodezyjnych. Po wykonaniu przycza w rejonie skadamy wniosek o sprawdzenie i odbir instalacji oraz zamontowanie licznika. Na nasz wniosek licznik moe by jedno- lub dwutaryfowy, co czy si ze zrnicowaniem taryf ceny energii w rnych porach dnia. Liczniki dwutaryfowe instalujemy zwaszcza wtedy, gdy korzystamy z ogrzewania elektrycznego, co istotnie zmniejsza koszty ogrzewania. Po odebraniu instalacji zawieramy umow na dostaw energii elektrycznej, ktra okrela m.in. sposb rozlicze, obowizki odbiorcy

Remont instalacji elektrycznej

Wymiana przewodw elektrycznych czy zmiana pooenia gniazd wie si z kuciem cian, wic remont to najlepsza okazja, aby dokona niezbdnych poprawek

Gniazda z widocznymi ladami przecienia w postaci nadpale oraz bez bolca uziemiajcego naley bezwzgldnie wymieni na nowe.
Podczas prac przy instalacji elektrycznej naley zawsze zachowa szczegln ostrono - wyczy zasilanie (wykrcajc bezpieczniki), nie dotyka przewodw mokrymi rkami i pod adnym pozorem nie dokonywa jej przerbek, gdy si na tym nie znamy.

Bezpieczna azienka

Woda i prd elektryczny to zestawienie najgorsze z moliwych, dlatego prace elektryczne w azience podlegaj szczeglnie surowym przepisom, od ktrych nie wolno robi adnych odstpstw.

Okolice wanny i kabiny natryskowej nale do tak zwanej strefy pierwszej i w ich pobliu nie moe by adnych rde prdu.

W adnym wypadku w azience nie mog znajdowa si przeczniki wiata, a gniazda musz by kroploszczelne, czyli mie samoczynnie zamykajc si oson zabezpieczajc je przed przypadkowym ochlapaniem wod. Musz te by podczone do oddzielnego przewodu zwanego poczeniem wyrwnawczym lub popularnie uziemieniem. To samo dotyczy owietlenia, ktre powinno by wodoszczelne lub najlepiej niskonapiciowe, jak np. reflektorki halogenowe zasilane prdem 12 V.

Ca instalacj elektryczn w azience, ubikacji lub kuchni trzeba oddzielnie zabezpieczy wycznikiem rnicowoprdowym o znamionowej wartoci 30 mA.

Podczas remontu tych pomieszcze nie ingerujmy w pooenie gniazd i przecznikw wiata - elektryk z uprawnieniami zamontuje je tak, aby byy jak najbardziej bezpieczne.

Stare precz!

Wymiana instalacji elektrycznej to duy wydatek i spore zamieszanie, jednak w niektrych przypadkach jest potrzebna, a nawet konieczna. Dotyczy to przede wszystkim instalacji z przewodw o aluminiowych yach, powszechnie stosowanych w latach 60.

Take stare rozdzielnice - zwane skrzynk rozdzielcz lub skrzynk bezpiecznikw - naley wymieni na nowe wyposaone w nowoczesne wczniki nadprdowe i rnicowoprdowe, ktre zastpuj bezpieczniki topikowe, czyli popularne korki.

Uwaga! Nawet elektrykowi nie wolno wymienia licznika zuycia prdu. Moe go zakada tylko uprawniony pracownik dostawcy energii, a naruszenie znajdujcych si na nim plomb grozi powanymi karami.

Nie warto oszczdza

Gniazda bez przewodu uziemiajcego s niebezpieczne i dla nas, i dla urzdze elektrycznych, ktre wedug norm powinny by podczone do instalacji z uziemieniem. W pomieszczeniu, w ktrym takie gniazda si znajduj, najlepiej wymieni ca instalacj na trjyow i zamontowa gniazda z bolcem uziemiajcym.

Po remoncie zwykle inaczej ustawiamy meble, wic musimy zmieni pooenie wielu gniazd. Przy okazji warto doda kilka nowych. Unikniemy stosowania przeduaczy i rozgaziaczy, ktre obciaj nadmiernie bezpieczniki. Zamontowane nisko przy pododze bd mao widoczne i nie popsuj wygldu pomieszczenia.

W starszych domach dooenie kilku gniazd na jednej gazce - czyli oddzielnym obwodzie elektrycznym - moe by jednak niemoliwe. W takich wypadkach najlepiej zdecydowa si na wymian instalacji i dostosowanie jej do obecnych potrzeb.

Co robi gdy wysid korki ?

Bezpieczniki topikowe zastpuje si obecnie wycznikami nadprdowymi (automatycznymi) albo rnicowoprdowymi, ktre dziki specjalnej konstrukcji chroni nas przed miertelnymi skutkami poraenia. S one wygodne w uyciu i o wiele bardziej bezpieczne. Uwaga! Maj one - podobnie jak bezpieczniki topikowe - tak zwany prd znamionowy, czyli taki, powyej ktrego samoczynnie si wyczaj. Przyczyn nadmiernego obcienia bezpiecznika moe by podczenie do jednego gniazda wielu odbiornikw za pomoc rozgaziacza. Jeli dzieje si to czsto, nie naley zmienia wartoci bezpiecznikw na wysz - moe to spowodowa uszkodzenie instalacji pod tynkiem. W takim wypadku naley zaoy wicej gniazd na kilku oddzielnie zabezpieczonych obwodach. Jest to szczeglnie wane w kuchni, poniewa urzdzenia AGD maj zwykle du moc.

Wszystkie znajdujce si w skrzynce bezpieczniki najlepiej jest opisa, abymy wiedzieli, ktry obwd elektryczny i w jakim pomieszczeniu zabezpieczaj.

Uwaga! Niedozwolone jest naprawianie bezpiecznikw topikowych za pomoc drutu lub blokowanie mechanizmu wycznika w bezpiecznikach automatycznych.

Estetyka - wana rzecz

Na wygld pomieszczenia wpywa nie tylko kolor cian, dobrze dobrane meble i owietlenie, ale rwnie takie drobiazgi jak np. przeczniki wiata. Jeli mamy w domu stare przeczniki natynkowe, warto je podczas remontu wymieni na bardziej estetyczne podtynkowe, niewystajce ponad paszczyzn ciany i produkowane w wikszej gamie wzorw i kolorw.

Dobrze zastanwmy si nad rozmieszczeniem gniazd. Powinny one znajdowa si jak najbliej miejsc, w ktrych ustawimy zasilane prdem przedmioty. Nie zapominajmy, e ich pooenie wpywa rwnie na nasze bezpieczestwo.

Dostp do gniazd musi by zawsze wolny; niedobrze, gdy znajduj si one za kanap czy szaf. Bdem jest jednak umieszczenie gniazda porodku pustej, niezastawionej sprztami ciany - nawet najadniejsze mog w tym miejscu za bardzo rzuca si w oczy.

Uwaga! Wzory przecznikw zmieniaj si co kilka lat i w przyszoci bdziemy mieli nie lada kopot z kupnem podobnego modelu. Dlatego kupmy jeden lub dwa na zapas.

Modernizacja instalacji elektrycznej - co warto wiedzie?

Idealnym momentem do przeprowadzenia modernizacji instalacji elektrycznej jest remont mieszkania. Czsto stare rozwizania nie radz sobie ze wzrastajc liczb odbiornikw, zawodz, kiedy podcza si do nich nowoczesny sprzt elektroniczny, ale take zagraaj bezpieczestwu.

Wygodnie i zgodnie z przepisami
- Cho w przepisach nie znajdziemy wyraonego wprost wymogu przeprowadzenia modernizacji, waciciele lub administratorzy lokali zobowizani s utrzymywa instalacje w naleytym stanie technicznym. Konieczno unowoczenienia dotyczy w szczeglnoci tych budynkw, ktre powstay ponad 30 lat temu, zwaszcza w wielorodzinnym budownictwie wielkopytowym. Materiay uyte do ich wykonania, na przykad aluminiowe przewody, mocno si zestarzay. Niegdy inaczej te szacowano zapotrzebowanie na energi. Liczba urzdze elektrycznych w mieszkaniu wzrosa i stare kable o zbyt maym przekroju nie radz sobie z dostarczaniem do nich energii. Obecnie spdzielnie mieszkaniowe przeprowadzaj wiele remontw w obrbie pionw, ale decyzja o modernizacji wewntrz mieszkania naley do samego lokatora. Na to, e staa si ona niezbdna, wskazuje upalenie przewodw czy obnienie poziomu napicia w sieci - mwi Jan Strzaka, prezes krakowskiego oddziau Stowarzyszenia Elektrykw Polskich.
Problemy pojawiaj si take w nowym budownictwie. Jednym z nich jest np. bdnie rozplanowanie gniazd lub wycznikw, skutkujce czstym "wyskakiwaniem" korkw. W takiej sytuacji nie naley zwleka z dostosowaniem domowych obwodw do zwikszonych potrzeb i bardziej restrykcyjnych norm, obowizujcych od wejcia Polski do w Unii Europejskiej.
Wedug przepisw, zmodernizowana lub nowa instalacja elektryczna wyposaona powinna by przede wszystkim w rozdzielnic z moduami ochronnymi. Naley rwnie zadba o to, aby w obwodach wystpoway nie dwa, lecz trzy przewody, bowiem zgodnie z norm kabel ochronny oddziela si od zerowego. Ze wzgldw bezpieczestwa wszystkie przewody o przekroju do 10 mm2 musz by miedziane, a nie aluminiowe.

Ocena tylko fachowca
Ocen stanu instalacji, od ktrego uzaleniony jest zakres prac, naley powierzy uprawnionemu elektrykowi. Po sprawdzeniu stanu obwodw mona przystpi do ich modernizacji. W odrnieniu od wikszoci drobnych czynnoci remontowych, ktre mona przeprowadzi samodzielnie, prace przy urzdzeniach elektrycznych moe wykona jedynie specjalista-elektryk. Z racji tego, i od jego wiedzy i kompetencji zalee bdzie nasze bezpieczestwo i funkcjonalno instalacji warto nawiza wspprac ze sprawdzonym fachowcem z uprawnieniami:

  • do wykonywania instalacji elektrycznych do minimum 1 kV,
  • do wykonywania pomiarw odbiorczych instalacji elektrycznej,
  • do zoenia dokumentw w zakadzie energetycznym.

Elektrykowi powinno si zleci:

  • ocen stanu instalacji,
  • napraw uszkodzonej instalacji

Wszystko si czy w rozdzielnicy
Serce domowej instalacji mieci si w rozdzielnicy, wmurowanej zazwyczaj w tynk tu przy drzwiach wejciowych. Zgodnie z przepisami nie montuje si ju w niej tradycyjnych korkw. Wspczesna szyna instalacyjna zawiera nowoczesne urzdzenia moduowe. Ze wzgldu na fakt, i moe pomieci jedynie okrelon ich liczb, przy wyborze tablicy rozdzielczej warto uwzgldni urzdzenia, ktrych moemy uywa w przyszoci. Jeli wymiana rozdzielnicy wymaga zdemontowania licznika, naley zawiadomi o tym miejscowy zakad elektryczny.
W tablicy rozdzielczej zbiegaj si obwody elektryczne zasilajce poszczeglne odbiorniki energii (np. pojedyncze urzdzenia duej mocy) lub ich grupy (gniazdka, owietlenie). S one chronione wycznikami i ochronnikami. Z kolei urzdzenia sterujco-sygnalizacyjne - np. kontrolki napicia, panele sterujce ogrzewaniem elektrycznym lub wyczniki zmierzchowe - pozwalaj nam atwiej kontrolowa stan instalacji i automatyzuj dziaanie urzdze.
Dokonujc przerbek warto pamita, aby opisa funkcje poszczeglnych moduw i tak legend przyklei na wewntrznej stronie drzwiczek tablicy. W jej wntrzu schowa na wszelki wypadek latark i zapasowe baterie.

Od przecienia, poraenia i przepicia
W nowoczesnej rozdzielnicy mieci si nie tylko gwny wycznik prdu, ale take urzdzenia, ktre dbaj o bezpieczestwo mieszkacw oraz instalacji elektrycznej. Jednym z nich jest wycznik nadprdowy typu S, stanowicy odpowiednik przestarzaych korkw. W sytuacjach awaryjnych, np. kiedy kabel zasilajcy urzdzenie zostanie uszkodzony i spowoduje zwarcie - odcina on obwd od zasilania. Wycznik zadziaa take wwczas, kiedy podczymy zbyt wiele urzdze do jednej "zodziejki" i nastpi przecienie linii oraz, niewidoczny dla nas, wzrost temperatury przewodu, zagraajcy przepaleniem instalacji, a nawet wybuchem poaru.
Skuteczn ochron przed poraeniem zapewniaj wyczniki rnicoprdowe, ktre mog uratowa nam ycie w sytuacji dotknicia kabla pod napiciem lub obudowy urzdzenia, w ktrym doszo do uszkodzenia izolacji. Ich dziaanie polega na staym porwnywaniu prdu pyncego w przewodzie fazowym i neutralnym. Jeli pojawia si rnica wskazujca na wystpienie zagroenia, zasilanie jest automatycznie odczane nie pniej po 0,3 sekundy od zdarzenia. Wycznik zadziaa rwnie w przypadku przebicia, czyli przepywu prdu do masy, ktry stanowi efekt uszkodzenia izolacji przewodw czy zawilgocenia urzdze elektrycznych. Aby jednak wycznik rnicoprdowy dziaa prawidowo musimy poddawa go regularnym testom. Skuteczno jego dziaania sprawdza si w bardzo prosty sposb, poprzez przycinicie raz w miesicu odpowiedniego przycisku. Takie postpowanie zapewni nam bezpieczestwo oraz bdzie skutecznym rodkiem ochrony przed dotykiem bezporednim.
Warto wiedzie, e zastosowanie wycznika rnicowoprdowego wczonego w dwukablowe instalacje starego typu, czyli pozbawione rozdzielnego przewodu ochronnego, nie jest skutecznym rodkiem ochrony przed dotykiem porednim.
Jednym ze zjawisk, zagraajcych domowym instalacjom s take przepicia. Spowodowane zwykle uderzeniem pioruna, mog w jednej chwili spowodowa zniszczenie urzdze elektrycznych. Skuteczn ochron przed skutkami przepi s ograniczniki oraz poczenia wyrwnawcze. Ochronniki klasy B stanowi pierwszy stopie zabezpieczenia przed przepiciami wywoanymi wyadowaniami atmosferycznymi. Urzdzenia klasy C obniaj przepicia wstpnie ograniczone przez ograniczniki klasy B. Z kolei moduy klasy D stosowane s do ochrony urzdze szczeglnie wraliwych na przepicia, np. serwerw, sprztu audio czy centralek alarmowych. Montowane s one ju nie w rozdzielnicy, ale bezporednio przy urzdzeniu, w gniazdku lub w puszce. Jeli zdarza si, e podczas burzy przestaje dziaa Internet, wskazane jest, aby zaoy rwnie ograniczniki zabezpieczajce sieci teleinformatyczne.

Modernizuj, gdzie wzrok niesiga
Jak ju wspomniano, zmodernizowana lub nowa instalacja zgodnie z obowizujc norm musi nalee do trjprzewodowego systemu sieciowego TN-S. Najlepiej, jeli skadajce si na ni przewody wykonane bd z miedzi, ktra ma duo wiksz przewodno ni stosowane przed laty i szybko utleniajce si aluminium. Niewtpliw zalet miedzianych kabli jest take moliwo podczenia do sieci wikszej iloci odbiornikw prdu ni w przypadku przestarzaej instalacji aluminiowej.
Przed rozpoczciem remontu trzeba uwzgldni, e kable prowadzi si w tynku. Paskie przewody podtynkowe ukada si bezporednio w wykutych w cianach bruzdach, a przewody o innym przekroju w rurkach osonowych. Zalet pierwszego rozwizania jest moliwo wykonania pytszych rowkw ni przy instalacji rurek. Na korzy tych ostatnich przemawia jednak fakt, i umoliwiaj one pniejsz wymian kabli bez koniecznoci kucia cian.
Przewody mona te prowadzi ju po wykoczeniu cian w kanaach lub listwach instalacyjnych. Jest to wygodne, gdy trzeba podczy niewielk liczb nowych urzdze. W listwach i kanaach mocowanych przy pododze, wok ocienic drzwi i okien mona take zamontowa gniazda wtyczkowe, czniki lub owietlenie miejscowe.